OBSERWUJ NASZE SOCIAL MEDIA : FB  TT  IG 

hello world!
30 października 2018

Chroń dziecko! Cyberprzemoc rani jak przemoc fizyczna!

Obecnie 20 milionów Polaków ma dostęp do Internetu. Dla co trzeciego z nas jest on główną częścią życia. Według badań statystycznie spędzamy on-line średnio 6 godzin dziennie, a komunikacja za pośrednictwem Internetu zabiera nam trzykrotnie więcej czasu niż rozmowy telefoniczne i wysyłanie SMS-ów. Co ważne, swobodnym dostępem do sieci cieszy się coraz więcej dzieci, przy czym rodzice przeważnie nie potrafią zapewnić im ochrony przed obecnymi w niej zagrożeniami.

Wszelkie formy przemocy z użyciem technologii informacyjnych i komunikacyjnych określa się mianem cyberprzemocy. Może ona przybrać formę nękania, grożenia czy zawstydzania za pośrednictwem SMS-ów, e-maili, witryn internetowych, forów dyskusyjnych, portali społecznościowych i innych tego typu narzędzi.

Nasze cele

Głównym celem kampanii jest zwiększenie świadomości społecznej na temat cyberprzemocy wśród dzieci oraz informowanie o konsekwencjach tego zjawiska. Zależy nam przede wszystkim na wyedukowaniu rodziców w kwestii zapobiegania aktom przemocy oraz na pomocy osobom pokrzywdzonym. Nasze działania kierujemy do wszystkich osób i instytucji zajmujących się wychowaniem młodzieży, m.in. do nauczycieli, a także do dziennikarzy i przedstawicieli organów ścigania.

Pragniemy zwrócić uwagę rodziców na zagrożenia, jakie czyhają w Internecie. Przyświeca nam myśl, że dzieci dobrze przygotowane i świadome właściwego korzystania z jego zasobów będą wiedziały, jak reagować na różne sytuacje, a tym samym zwiększą swoje bezpieczeństwo. Aby to osiągnąć, rodzice powinni zwracać uwagę na sposób, w jaki ich dzieci używają Internetu. Zależy nam, aby w przyszłości korzystały z niego odpowiedzialnie i etycznie oraz by rozważnie nawiązywały relacje za pomocą mediów elektronicznych.

Młodzi żyją w Internecie

Żyjemy w czasach, kiedy niemal wszystkie aspekty działalności człowieka mają swoje odpowiedniki w wirtualnej rzeczywistości. O ile dorośli często mają problem z wniknięciem do tego świata, o tyle dla dzieci jest to proces całkowicie naturalny. Młodzi ludzie nie potrafią sobie nawet wyobrazić codzienności bez Internetu. W przestrzeni wirtualnej nawiązują i utrzymują kontakty, wyrażają siebie, realizują pasje czy zaspokajają ciekawość świata. Choć dzieci i młodzież czują się tam jak ryba w wodzie, nie są chronieni w żaden wyspecjalizowany sposób. A ogólnoświatowa sieć obfituje w negatywne zjawiska, które wcale nie są mniej niebezpieczne niż te znane z realnego świata.

Przeprowadzone przez nas obserwacje oraz analiza badań wskazują, że rodzice często nie mają żadnej wiedzy na temat zagrożeń obecnych w Internecie. W obliczu zjawiska cyberprzemocy czują się niekompetentni. Wpływa to na jakość, a nawet brak rozmów z dziećmi na ten temat. Ponad 60% badanych dzieci boi się, że jeśli padną ofiarą cyberprzemocy, nie będą miały do kogo zwrócić się po pomoc. Wychodząc naprzeciw tego typu obawom, chcemy zaopatrzyć rodziców, wychowawców i dziennikarzy w praktyczną wiedzę na temat cyberprzemocy, a także przygotować ich do rozmowy na jej temat. Rola rodziców jest nie do przecenienia, ponieważ to oni mają największy wpływ na dzieci. Mogą znacząco ograniczyć ryzykowne zachowania, a przez to zmniejszyć liczbę przestępstw.

Cyberprzemoc w liczbach

Podstawowymi przestrzeniami, w których zarysowuje się problem cyberprzemocy, są przede wszystkim: portale społecznościowe, czaty, komunikatory, wiadomości MMS i SMS, blogi, strony internetowe, grupy dyskusyjne (fora oraz zamknięte grupy w mediach społecznościowych) i poczta elektroniczna. Badania przeprowadzone na grupie 891 internautów w wieku 12-17 lat wykazały, że ponad połowa z nich (52%) doświadczyła przemocy słownej za pośrednictwem Internetu lub telefonu komórkowego. 47% badanych doświadczyło wulgarnego wyzywania, 21% poniżania, ośmieszania i upokarzania, a 16% straszenia i szantażowania.

Jeśli chodzi o częstość występowania tego typu sytuacji, zaledwie co czwarty badany stwierdził, że były to jednorazowe przypadki. Przemoc słowna najczęściej zdarzyła się kilkukrotnie (tak przyznało 52% respondentów), a w wielu przypadkach ponad pięć razy (według 30% badanych). Aż 57% zapytanych osób przynajmniej raz stało się obiektem zdjęć czy filmów wykonanych wbrew ich woli. Aż 54% badanych nie powiedziało nikomu o takiej sytuacji. Jeśli już, mówią raczej rówieśnikom niż rodzicom. Ci drudzy zostali poinformowani zaledwie przez 6% dzieci. Co ciekawe, aż 12% zdjęć lub filmów miało na celu ośmieszenie ofiary.

Prawie co trzecie dziecko doświadczyło sytuacji, w której ktoś się pod nie podszywał. Najczęściej (w 19% przypadków) było to pojedyncze zdarzenie, dużo rzadziej miało miejsce kilka razy (8%) lub wielokrotnie (2%). W przeważającej części osobą podszywającą się był rówieśnik (w 56% przypadków – ze szkoły, w 22% - spoza szkoły). Rzadko chodziło o osobę dorosłą (5% przypadków) lub znajomego z Internetu (6%). Co ważne, 7% respondentów w ciągu roku poprzedzającego badanie zawarło w sieci znajomość, w wyniku której próbowano ich wykorzystać do celów seksualnych.

Odpowiedzialność karna

Osobnym problemem związanym z agresją w Internecie jest fakt, że obowiązujące w Polsce przepisy nie przewidują odpowiedzialności karnej za akty cyberprzemocy. W jakiś sposób tłumaczy to (choć nie usprawiedliwia) postawę wielu ludzi, którzy nie traktują tego zjawiska z należytą powagą. Trzeba jednak mieć na uwadze, że sprawcy tego typu przestępstw nie mogą czuć się bezkarni.

Czyny określane jako cyberprzemoc – choć określenie to nie występuje w kodeksie karnym – są traktowane jako: zniewaga (art. 216 k.k.), zniesławienie (art. 212 k.k.), włamanie (art. 267 i 268a k.k.), groźby (art. 190 i 191 k.k.), nękanie (art. 190a k.k.) oraz naruszenie wizerunku dziecka (art. 23 i 24 k.c.).

Konsekwencje i społeczne skutki

Działania mające charakter naruszeń prawa mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i zdrowie (również psychiczne) dzieci i młodzieży. Choć cyberprzemoc odnosi się do świata wirtualnego, fizyczne konsekwencje są jak najbardziej realne. Niewłaściwe korzystanie z Internetu, a także niechciane zachowanie innych użytkowników wywołują problemy emocjonalne, które wpływają na funkcjonowanie dziecka w społeczeństwie. Niedojrzała, dopiero kształtująca się psychika może zareagować zespołem fobii społecznych, traum i lęków. Te z kolei rzutują na relacje z rówieśnikami oraz na zachowania w późniejszym życiu.

Mówiąc o cyberprzemocy, nie można pominąć naruszeń prawa o charakterze pedofilskim. Ich długofalowe skutki są druzgocące dla psychiki dziecka. Najgorszym z nich jest sytuacja, w której małoletnia ofiara odbiera sobie życie.

Przemoc zwykła vs. wirtualna

Kiedy mowa cyberprzestępczości, może pojawić się pokusa, by traktować ją jako zjawisko odrębne, izolowane od „normalnego” życia zarówno ofiar, jak i sprawców. Tak jakby ludzie, będąc off-line, odżegnywali się od swojej działalności w Internecie. Tymczasem dr hab. Jacek Pyżalski ostrzega przed takim stawianiem sprawy. Z jego badań przeprowadzonych wśród gimnazjalistów wynika, że ponad 40% sprawców tradycyjnej agresji w szkole przyznało się także do aktów agresji elektronicznej.

Dr Pyżalski dowodzi, że ta zależność może być wielokierunkowa. Po pierwsze, brak bezpośredniego, osobistego kontaktu z ofiarą sprzyja – w oczach sprawcy – dehumanizacji cyberprzemocy. Ktoś, kto dopuszcza się niewłaściwych zachowań w Internecie, przypuszczalnie nie dopuściłby się ich w kontakcie osobistym. Po drugie, cyberprzemoc jest jednym z narzędzi prześladowania ofiary. Na przykład uczeń gnębiony w szkole przez rówieśników pada ich ofiarą również w mediach elektronicznych. Po trzecie, do cyberprzemocy może uciec się ofiara – w ramach rewanżu za akty „zwykłej” przemocy. W takiej sytuacji prześladowany sam staje się prześladowcą.

W praktyce oznacza to, że wirtualne relacje nie mogą być traktowane jako izolowane zjawisko. Cyberprzemoc oraz agresja w świecie rzeczywistym uzupełniają się i przenikają, dlatego rola rodziców i wychowawców nie ogranicza się do nauczenia dzieci właściwych zachowań w Internecie. Równolegle trzeba je wyposażyć w umiejętności radzenia sobie z przemocą w realnym świecie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *